Kılıç Ali Paşa Camii
Yazar: admin | Kategori: Mimar Sinan, İstanbul
İstanbul’da seyrine doyum olmayan camilerden biridir Kılıç Ali Paşa Camii. Bulunduğu mevkii, yapılış hikâyesi, mimarisi, estetiği insanı adeta büyüler…
Önce Kılıç Ali Paşa kimdir biraz ondan bahsedelim, sonrasında camiinin anlamlı hikâyesini dilimiz döndüğünce, bilgimiz yettiğince sizlerle paylaşalım isteriz.
Kılıç Ali Paşa İtalyan asıllı olup, Kaptan-ı Derya Barbaros Hayrettin Paşa tarafından 11 yaşında İtalya’dan esir edilerek Osmanlı’ya getirilmiş, sonrasında bizzat Barbaros Hayrettin ve Turgut Paşa tarafından yetiştirilerek koskoca Osmanlı İmparatorluğu’nda Kaptan-ı Deryalık yapmış büyük bir denizcidir.
İnebahtı Deniz savaşında Malta donanmasını büyük bir hezimete uğratarak göstermiş olduğu başarılardan ötürü “Uluç” Ali olan ismi “Kılıç” Ali Paşa olarak değiştirilmiştir ve Osmanlı donanmasının komutanlığına getirilmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman Han’ın 16. Yüzyıla hem iktisadi, hem mimari yönden damgasını vurduğu o muhteşem dönemde gerek ilim adamı, gerek bilim adamı, gerek siyaset ve devlet adamları, sanatçılar, edebiyatçılar bakımından öyle parlak bir devir yaşanmıştır ki tarihte böyle bir tarihi şahsiyetler adına zirve dönem bir daha gelecek midir bilinmez. İşte böyle bir devrin adamıdır, Kılıç Ali Paşa.
Kılıç Ali Paşa Camiinin ilginç de bir yapılış hikâyesi vardır ki, onu da burada anlatmadan geçmeyelim;
Bir gece rüyasında bir cami yaptırdığını gören Kılıç Ali Paşa, devrin padişahı III. Murat’a rüyasını açar ve camii yaptırmak için yer ister. Padişah ise cevaben, “Kılıç Ali Paşa sen ki deryaların serdarısın, var muktedir isen derya üzerine bir camii yap ama sana karadan bir karış toprak bile vermem” der. Bunun üzerine Mimar Koca Sinan Ağayı kendine mimar olarak tutan Kılıç Ali Paşa, Venedik sefaretinin (direnç kırdırmanın bir başka şekli) ve Tophane-i Amire binasının karşısına, Tophane Rıhtımının kenarına mavnalarla taş, toprak, moloz taşımaya başlar. Mimar Sinan’da Hıristiyan aleminin baş tacı olan Ayasofya kilisesinin benzeri olarak camii inşasına başlar. Bunu duyan padişah, “Ben latife yaptım. Kılıç Ali Paşa istediği yere camii yapsın.” der ama gerek Kaptan-ı Derya gerekse mimarbaşı başladıkları işi yarım bırakmazlar.
Kılıç Ali Paşa tarafından, Mimar Sinan’a, 1581 yılında, Tophane Meydanı’nda inşa ettirilen Kılıç Ali Paşa Külliyesi; cami, türbe, sebil, medrese ve hamamdan meydana gelmektedir.
Külliyenin ana öğesi olan camii,bir avlu çerçevesinin ortasında bulunur. Avlu çerçevesi 1956 yılında gerçekleştirilen yol çalışmalarında özgün biçimini yitirmiş ve avlu duvarı geri çekilmiştir. Caminin son cemaat yeri beş kubbe ile örtülü olup; ayrıca, üç yönden son cemaat yerini saran kurşun kaplamalı sundurma ile bu kısmın tavan örtüsü meydana getirilmiştir. Dikdörtgen plana sahip cami ana mekânının 12.70 m çapındaki kubbe örtüsü, pencereli bir kasnağa oturtulmuş ve kubbe ağırlığı pandantifler aracılığı ile dört payeye bindirilmiştir. Ayasofya mimari estetiğinin gelişmiş bir örneği olduğu düşünülen cami, 16 yüzyılın işçiliği olan İznik çinileri ile bezenmiştir. Cami, 24’ü kubbe kasnağında olmak üzere toplam 147 pencere ile aydınlatılmaktadır. Ayrıca, 1948 yılında Deniz Müzesi’ne kaldırılan 16 yy. ait tarihi deniz feneri de caminin aydınlatılmasında kullanılmıştır. Tek şerefeli cami minaresi ise 19 yy.da gerçekleştirilen onarımda yenilenmiş ve minarede barok süslemeler kullanılmıştır.
Kılıç Ali paş Camii’nin denize bakan cephesinde bulunan ve sekizgen plan üzerine kesme taştan inşa edilen külliye türbesi, Kılıç Ali Paşa’ya aittir. Deniz tarafında bulunan bir diğer yapı; 18 hücreden meydana gelen, kare planlı külliye medresesidir. Külliye hamam ise caminin sağ tarafındaki kubbeli yapıdır. Avlu duvarının üzerindeki sebillerinde külliyeye dâhil olduğu düşünülmektedir.
Kılıç Ali Paşa`nın denizi doldurarak İstanbul Tophane’de yaptırdığı camideki o meşhur hatları da dönemin büyük sanatkârı hattat Karahisarî tarafından yazılmıştır. Kılıç Ali paşa camiinde hala korunan bu yazıların dışında çinileri ve mermerleri de çok değerlidir.
Etiketler: Mimar Sinan, mimarsinan
